miss999741
06-08-2009, 10:22 PM
Bạn có bao giờ tự hỏi kiến làm cách nào để có thể tìm đường đến thức ăn chưa được đậy kín cẩn thận trong nhà bếp của bạn hay không? Hiện nay, các nhà khoa học đã khám phá ra cách các con kiến rừng nhỏ bé tìm đường đi khá xa chỉ với thị lực kém ở những vùng đất mới.
Cuộc nghiên cứu này đem lại nhiều lợi ích có ý nghĩa to lớn đối với công cuộc phát triển một loại rôbốt tự động, ngoài ra còn giúp chúng ta hiểu được quá trình học hỏi của động vật cơ bản.
Các nhà khoa học thuộc Đại Học Sussex, dưới sự tài trợ của Hội Nghiên cứu Khoa học kỹ thuật Sinh học (BBSRC), đã trình bày chính xác cơ chế tìm đường đi của kiến bằng thị giác. Trên một đoạn củi, chuyến đi lần đầu của kiến đến thức ăn gần đó là theo dấu vết của chất dịch mà những con kiến đi trước để lại. Đây là một cuộc di chuyển chậm chạp vì kiến phải dùng râu rà trên mặt đất để dò tìm đường. Tuy nhiên, chuyến đi đầu tiên về cơ bản khiến cho kiến có thể nhớ đường đi. Ở chặng đi ban đầu, con kiến lưu trữ nhiều hình ảnh về đoạn đường đã đi qua và ở những chặng sau, nó tìm đường bằng cách kết hợp ký ức trên với quang cảnh xung quanh. Các nhà khoa học khám phá thêm rằng con kiến còn lưu nhiều ký ức khác nhau về đoạn đường đó tùy thuộc lúc nó đang trên đường đi tìm hay trên đường đem thức ăn về tổ. Các con kiến lưu trữ nhiều ký ức và có thể dùng đúng lúc đúng chỗ.
Các nhà nghiên cứu giải thích rõ hơn về sự lựa chọn ký ức hình ảnh của kiến bằng các thí nghiệm cụ thể. Giáo sư Tom Collett thuộc Trung tâm Thần kinh ở Đại Học Sussex, giải thích: "Để chứng minh kiến dùng ký ức hình ảnh cho việc dò tìm đường, chúng tôi phải huấn luyện nó đi tìm thức ăn trên đoạn đường cách một cây cột trụ khoảng 10cm. Sau đó, chúng tôi tăng kích cỡ của cột lên gấp đôi để con kiến phải tìm đường đến thức ăn xa khoảng 20cm thì nhận thấy kích thước võng mạc của nó về đường đi vẫn giống như cũ".
Để phân tích năng lực gợi nhớ ký ức tìm đường của kiến, các nhà nghiên cứu đã tạo nên một tình huống mơ hồ cho nó: Huấn luyện những con kiến đi tìm thức ăn ở giữa 2 cột trụ kích thước khác nhau, sau đó kiểm tra lại bằng cách đổi 2 cây cột trụ có cùng kích cỡ. Liệu con kiến có biết cây cột nào với kích thước nào không? Con kiến chỉ có thể tìm đến đúng nơi sau khi nó phục hồi lại được tín hiệu về quang cảnh xung quanh. Giáo sư Collett nói rằng:”Để nhận biết cột trụ, con kiến cần dựa vào cảnh xung quanh trên vị trí khác nhau trong giác mạc khi nó tiếp xúc với cây cột. Con kiến có thể phục hồi ký ức chính xác thường do khả năng lưu trữ hình ảnh toàn cảnh của đoạn đường đi tìm thức ăn”.
Các hiểu biết sâu hơn về đường đi của kiến hy vọng giúp phát triển loại rôbốt tự động. Giáo sư Collett giải thích:”Hoạt động của côn trùng có khuynh hướng máy móc hơn động vật, và kiến tìm đường đi kém linh động hơn. Dễ hiểu là kiến tìm đường đi dựa vào sự rập khuôn và để thiết kế rôbốt tìm đường thì có thể dựa theo nguyên tắc này”.
Hiện nay, các nhà nghiên cứu đang lên kế hoạch cho nhiều cuộc thí nghiệm sâu hơn có thể cho biết những mức độ chi tiết mới mẻ về khả năng hình ảnh của côn trùng và cho phép xây dựng các hình mẫu ký ức. Giáo sư Julia Goodfellow, trưởng ban quản trị của Hội Nghiên cứu BBSRC, nói: "Nghiên cứu các hệ thống tri nhận giúp cho chúng ta thêm cơ hội hiểu biết cách thức xử lý dữ liệu của động vật, bao gồm con người để từ đó ích lợi cho công tác học tập, suy luận, quyết định và giao tiếp. Hội Nghiên cứu BBSRC đang hợp tác với nhiều Hội Nghiên cứu khác cùng các nhà tài trợ để hỗ trợ cho cuộc nghiên cứu đa ngành mới mẻ trong lĩnh vực này."
Quỳnh Thi biên dịch
(Source: Hoá Học Việt Nam)
Cuộc nghiên cứu này đem lại nhiều lợi ích có ý nghĩa to lớn đối với công cuộc phát triển một loại rôbốt tự động, ngoài ra còn giúp chúng ta hiểu được quá trình học hỏi của động vật cơ bản.
Các nhà khoa học thuộc Đại Học Sussex, dưới sự tài trợ của Hội Nghiên cứu Khoa học kỹ thuật Sinh học (BBSRC), đã trình bày chính xác cơ chế tìm đường đi của kiến bằng thị giác. Trên một đoạn củi, chuyến đi lần đầu của kiến đến thức ăn gần đó là theo dấu vết của chất dịch mà những con kiến đi trước để lại. Đây là một cuộc di chuyển chậm chạp vì kiến phải dùng râu rà trên mặt đất để dò tìm đường. Tuy nhiên, chuyến đi đầu tiên về cơ bản khiến cho kiến có thể nhớ đường đi. Ở chặng đi ban đầu, con kiến lưu trữ nhiều hình ảnh về đoạn đường đã đi qua và ở những chặng sau, nó tìm đường bằng cách kết hợp ký ức trên với quang cảnh xung quanh. Các nhà khoa học khám phá thêm rằng con kiến còn lưu nhiều ký ức khác nhau về đoạn đường đó tùy thuộc lúc nó đang trên đường đi tìm hay trên đường đem thức ăn về tổ. Các con kiến lưu trữ nhiều ký ức và có thể dùng đúng lúc đúng chỗ.
Các nhà nghiên cứu giải thích rõ hơn về sự lựa chọn ký ức hình ảnh của kiến bằng các thí nghiệm cụ thể. Giáo sư Tom Collett thuộc Trung tâm Thần kinh ở Đại Học Sussex, giải thích: "Để chứng minh kiến dùng ký ức hình ảnh cho việc dò tìm đường, chúng tôi phải huấn luyện nó đi tìm thức ăn trên đoạn đường cách một cây cột trụ khoảng 10cm. Sau đó, chúng tôi tăng kích cỡ của cột lên gấp đôi để con kiến phải tìm đường đến thức ăn xa khoảng 20cm thì nhận thấy kích thước võng mạc của nó về đường đi vẫn giống như cũ".
Để phân tích năng lực gợi nhớ ký ức tìm đường của kiến, các nhà nghiên cứu đã tạo nên một tình huống mơ hồ cho nó: Huấn luyện những con kiến đi tìm thức ăn ở giữa 2 cột trụ kích thước khác nhau, sau đó kiểm tra lại bằng cách đổi 2 cây cột trụ có cùng kích cỡ. Liệu con kiến có biết cây cột nào với kích thước nào không? Con kiến chỉ có thể tìm đến đúng nơi sau khi nó phục hồi lại được tín hiệu về quang cảnh xung quanh. Giáo sư Collett nói rằng:”Để nhận biết cột trụ, con kiến cần dựa vào cảnh xung quanh trên vị trí khác nhau trong giác mạc khi nó tiếp xúc với cây cột. Con kiến có thể phục hồi ký ức chính xác thường do khả năng lưu trữ hình ảnh toàn cảnh của đoạn đường đi tìm thức ăn”.
Các hiểu biết sâu hơn về đường đi của kiến hy vọng giúp phát triển loại rôbốt tự động. Giáo sư Collett giải thích:”Hoạt động của côn trùng có khuynh hướng máy móc hơn động vật, và kiến tìm đường đi kém linh động hơn. Dễ hiểu là kiến tìm đường đi dựa vào sự rập khuôn và để thiết kế rôbốt tìm đường thì có thể dựa theo nguyên tắc này”.
Hiện nay, các nhà nghiên cứu đang lên kế hoạch cho nhiều cuộc thí nghiệm sâu hơn có thể cho biết những mức độ chi tiết mới mẻ về khả năng hình ảnh của côn trùng và cho phép xây dựng các hình mẫu ký ức. Giáo sư Julia Goodfellow, trưởng ban quản trị của Hội Nghiên cứu BBSRC, nói: "Nghiên cứu các hệ thống tri nhận giúp cho chúng ta thêm cơ hội hiểu biết cách thức xử lý dữ liệu của động vật, bao gồm con người để từ đó ích lợi cho công tác học tập, suy luận, quyết định và giao tiếp. Hội Nghiên cứu BBSRC đang hợp tác với nhiều Hội Nghiên cứu khác cùng các nhà tài trợ để hỗ trợ cho cuộc nghiên cứu đa ngành mới mẻ trong lĩnh vực này."
Quỳnh Thi biên dịch
(Source: Hoá Học Việt Nam)